โครงการพัฒนา ๕ หมู่บ้าน ตามแนวพระราชดำริ

๑. หน่วยงานที่รับผิดชอบ กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ ๓๔

๒. ที่ตั้งโครงการ : บ้านพะเด๊ะ บ้านถ้ำเสือ บ้านขุนห้วยแม่สอด บ้านหนองน้ำเขียว และ บ้านโกช่วย

ตำบลพระธาตุผาแดง อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก

๓. ประวัติความเป็นมา

เมื่อวันที่ ๒๙ - ๓๐ ธันวาคม ๒๕๔๐ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ ไปทรงเยี่ยมโครงการตามพระราชดำริที่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน ในพื้นที่ อำเภออุ้มผาง และอำเภอ

แม่สอด จังหวัดตาก มีพระราชกระแสผ่าน ว่าที่ ร.ต.กิตติ ขันธมิตร รองผู้อำนวยการโครงการส่วนพระองค์ฯ ให้กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน ดำเนินงานและสนับสนุนการดำเนินงานเกี่ยวกับการเรียนการสอนในพื้นที่

อำเภออุ้มผาง และ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก รวมทั้งให้ตำรวจตระเวนชายแดน จัดตั้งโรงเรียนปฏิบัติการจิตวิทยาขุนห้วยแม่สอด (ร.ร.ตชด.ชั่วคราว) เป็นโรงเรียนที่ระลึกแด่ ท่านผู้หญิงทวี มณีนุตร พระอภิบาล

ซึ่งถึงแก่กรรมเนื่องจากอุบัติเหตุเฮลิคอปเตอร์ในขบวนเสด็จฯ ตก เมื่อ ๑๙ ก.ย.๒๕๔๐

ต่อมาเมื่อ ๒ ม.ค.๒๕๔๑ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชกระแสเพิ่มเติมกับว่าที่ ร.ต.กิตติ ขันธมิตร ณ อาคารชัยพัฒนาสวนจิตรลดา เป็นการเพิ่มเติมสรุปสาระสำคัญได้ว่า

ให้มีการพัฒนาหมู่บ้านพะเด๊ะ หมู่บ้านถ้ำเสือ และหมู่บ้านขุนห้วยแม่สอด ตำบลพระธาตุผาแดง อำเภอ แม่สอด จังหวัดตาก โดยใช้ หมู่บ้านขุนห้วยแม่สอดเป็นศูนย์กลางการพัฒนา (ต่อมาเพิ่มอีก ๒ หมู่บ้าน

คือ บ้านหนองน้ำเขียว และบ้านโกช่วย รวมเป็น หมู่บ้าน) ในการพัฒนาดังกล่าวทรงโปรดให้ดำเนินงานแบบ ศูนย์การศึกษาพัฒนาขนาดเล็ก โดยให้มีกิจกรรมครอบคลุมการแก้ไขปัญหาสำคัญต่างๆ รวม ๔ ด้าน ดังนี้

๑. ให้แก้ปัญหาด้านสาธารณสุขแก่ประชาชนในพื้นที่ โดยเฉพาะปัญหาเกี่ยวกับโรคมาลาเรีย

๒. ให้พัฒนาอาชีพของประชาชนในพื้นที่ เพื่อให้ประชาชนมีรายได้เพิ่มขึ้น

๓. ให้ดำเนินการเกี่ยวกับการศึกษาของเด็ก เยาวชน และประชาชนในพื้นที่

๔. ให้อนุรักษ์และส่งเสริมวัฒนธรรมท้องถิ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งวัฒนธรรมกะเหรี่ยง ทั้งขนบธรรมเนียม ประเพณี ภาษาพูด และภาษาเขียน

หลังจากที่ได้รับพระราชทานแนวพระราชดำริแล้ว สำนักงานโครงการส่วนพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ร่วมกับกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน และหน่วยราชการในพื้นที่ได้จัดการ

ประชุมร่วมกันเพื่อจัดทำแผนแม่บทในการพัฒนาพื้นที่ ๓ หมู่บ้านคือ หมู่บ้านพะเด๊ะ หมู่บ้านถ้ำเสือและหมู่บ้านขุนห้วยแม่สอด ตำบลพระธาตุผาแดง อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก

แผนแม่บทในการพัฒนาพื้นที่เป้าหมาย ๓ หมู่บ้าน ตามแนวพระราชดำริ ประกอบด้วย ๖ แผนงาน ดังนี้

๑. แผนงานด้านสาธารณสุข

๒. แผนงานด้านการศึกษา

๓. แผนงานด้านการแก้ปัญหาชุมชน

๔. แผนงานด้านการบริหารจัดการ

๕. แผนงานด้านการพัฒนาอาชีพ

๖. แผนงานด้านวัฒนธรรม

๔. วัตถุประสงค์โครงการ

๔.๑ เพื่อแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าที่ประชาชนเผชิญอยู่ ทั้งปัญหาด้านสาธารณสุข การศึกษา อาชีพ และปัญหาอื่นๆ ของชุมชน

๔.๒ เพื่อจัดเตรียมประชาชนให้มีความพร้อมสำหรับการพัฒนาที่ยั่งยืนอันจะนำไปสู่การมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างถาวร

๔.๓ เพื่อให้ชุมชนเป็นศูนย์การศึกษาการพัฒนาของท้องถิ่นใกล้เคียง

 

๕. ผลการดำเนินการ (ปี ๒๕๕๖ ๒๕๕๗)

๕.๑ แนวทางในการพัฒนา

๕.๑.๑ มีการพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างต่อเนื่องโดยมีเป้าหมายพอมี พอกินและอยู่อย่างเป็นสุข

๕.๑.๒ มีการรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยใช้จุดแข็งทางวัฒนธรรมทางสังคมให้เป็นประโยชน์ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น

ให้กลับสู่ความสมบูรณ์มีความสมดุลกับระบบนิเวศน์ในพื้นที่ รวมทั้งการรักษาสิ่งแวดล้อมให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตของประชาชนในชุมชนและให้สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ในระยะยาว

๕.๑.๓ การรักษาวิถีชีวิต ประเพณี วัฒนธรรมอันดีงาม โดยมีการศึกษาค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับ วิถีชีวิต ประเพณี และวัฒนธรรมของประชาชนในชุมชนรวมทั้งประยุกต์กิจกรรมในการพัฒนาให้เข้ากับวิถีชีวิต

ประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่น

๕.๒ การปฏิบัติ

๕.๒.๑ การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า คือการมุ่งเน้นแก้ไขปัญหาของประชาชน ตามแนวพระราชดำริของ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทั้งในด้านสาธารณสุข ด้านการศึกษา ด้านอาชีพ

รายได้ และด้านการอนุรักษ์ประเพณี วัฒนธรรม โดยการเน้นให้เกิดกระบวนการ ร่วมคิด - ร่วมทำ ระหว่างเจ้าหน้าที่ของรัฐและประชาชน เป็นการกระตุ้นเร้าให้ประชาชนมีบทบาทในการพัฒนาชุมชนของตนเอง

๕.๒.๒ การพัฒนาคน ให้คิดเอง - ทำเองได้ ผลที่จะได้รับจากการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าเมื่อประชาชนได้รับการกระตุ้นให้เข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรมการพัฒนา เจ้าหน้าที่ของรัฐจะต้องพยายามให้ประชาชน

มีบทบาทในการ ร่วมคิด ร่วมทำและสามารถคิดเองทำเองได้

๕.๒.๓ การสร้างชุมชนให้เข้มแข็ง โดยใช้กิจกรรมเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเป็นเครื่องมือในการสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชน กล่าวคือในการดำเนินงานทุกกิจกรรมนอกจากจะให้ประชาชนมีส่วนร่วมคิดร่วมทำแล้ว

ยังจะต้องทำให้เกิดการรวมกลุ่มกันอย่างเข้มแข็งและถาวร นอกจากนี้ยังจะต้องเสริมสร้างและพัฒนาศักยภาพของชุมชนในทุกด้าน ให้มีศักยภาพเพียงพอจนสามารถพึ่งตนเองได้ในที่สุด ดังนี้

- แผนงานด้านสาธารณสุข ได้แก่ การควบคุมไข้มาลาเรีย

- แผนงานด้านการศึกษา ได้แก่ โครงการจัดการศึกษานอกโรงเรียน โครงการสหกรณ์ในโรงเรียน

- แผนงานด้านวัฒนธรรม ได้แก่ อนุรักษ์วัฒนธรรมการแต่งกาย อนุรักษ์ประเพณีกระเหรี่ยง อนุรักษ์ภาษาพื้นบ้าน

- แผนงานด้านการแก้ปัญหาชุมชน ได้แก่ ส่งเสริมสวัสดิการสังคม โครงการอนุรักษ์พิทักษ์สิ่งแวดล้อม หมู่บ้านปลอดยาเสพติด

- แผนงานด้านการพัฒนาอาชีพ ได้แก่ ทอผ้าด้วยมือและการย้อมสีธรรมชาติ ส่งเสริมการรวมกลุ่มและฟื้นฟูกลุ่มแม่บ้านเกษตรกร เกษตรเพื่ออาหารกลางวัน

- แผนงานด้านการบริหารจัดการ ได้แก่ ประชุมประจำเดือน ประสานงานหน่วยต่างๆ ปรับปรุงข้อมูลจัดเก็บรวบรวมข้อมูลพื้นฐาน

 

คำบรรยายภาพแบบเส้น 3: โครงการพัฒนา ๕ หมู่บ้าน
ตามแนวพระราชดำริ

 

.................................................................